Cost Simulation

Genel Bakış

Cost Simulation, bir BOM üzerinde birden fazla maliyet senaryosunu aynı anda hesaplayıp baseline (mevcut durum) ile karşılaştırır. Kur şoku, üretim hacmi değişimi, yerlileştirme hedefi, maliyet azaltma hedefi ve alternatif tedarikçiye geçiş gibi senaryoların malzeme/işçilik/genel gider maliyetine, yerlilik oranına ve tedarik riskine etkisini tek ekranda gösterir. USD/TRY ve EUR/TRY kurları TCMB'nin (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası) günlük döviz bülteninden canlı olarak çekilir.

Temel Kavramlar

• Senaryo (Scenario) — bir BOM üzerinde uygulanan varsayım kümesi (hacim çarpanı, kur, hedef yerlilik oranı, satır bazlı override); her senaryo bağımsız hesaplanır ve baseline ile karşılaştırılır (delta USD, delta %, delta yerlilik %).
• Baseline — senaryo listesindeki referans nokta; diğer tüm senaryoların farkı buna göre hesaplanır.
• Satır Override (Line Override) — bir BOM satırında birim maliyet, miktar, tedarikçi, teslim süresi veya yerlilik oranının senaryo bazında değiştirilmesi; alternatif tedarikçiye geçiş de bir override türüdür.
• Yerlilik Oranı (Domestic Content Ratio) — maliyet ağırlıklı olarak hesaplanan, BOM'un yüzde kaçının yerli içerikten oluştuğunu gösteren metrik.
• Tedarik Riski — kritik parça sayısı, tek kaynaklı (single-source) parça sayısı ve 60 günden uzun teslim süreli parça sayısına göre otomatik sınıflandırılır (CRITICAL/HIGH/MEDIUM/LOW).

Tipik Kullanım Akışı

1. Sol menüden Cost Simulation'ı açın; güncel USD/TRY ve EUR/TRY kurları TCMB'den otomatik çekilir (bülten yoksa yedek kur kullanılır).
2. Demo BOM ile hazır senaryo setini çalıştırın veya kendi BOM'unuzu (satır bazlı birim maliyet, tedarikçi, teslim süresi, yerlilik oranı, alternatifler) girin.
3. Senaryo Karşılaştırması sekmesinde baseline'a göre delta USD/%'yi ve yerlilik değişimini KPI kartlarında ve tabloda inceleyin.
4. BOM Detay sekmesinde satır bazlı maliyet kırılımını görün.
5. Yerlilik & Risk sekmesinde kritik/tek kaynaklı/uzun terminli parça sayılarını ve yerlilik trendini inceleyin.
6. Tedarikçi Alternatifleri sekmesinde onaylı alternatif tedarikçilere geçişin maliyet etkisini değerlendirin.

Özellik Referansı

• TCMB'den canlı USD/TRY ve EUR/TRY (Döviz Satış) kuru — 15 dakikalık önbellek, bülten yoksa yedek kur ile devam eder; geçmiş tarihli kur sorgusu da desteklenir
• 6 hazır senaryo şablonu: Mevcut Durum (Baseline), 2× Üretim Hacmi, Kur Şoku +%20, Yerlilik Hedefi, Maliyet Azaltma Hedefi, Alternatif Tedarikçi (uzun terminli parçalarda)
• Serbest BOM ve senaryo tanımıyla özel simülasyon çalıştırma (/api/costing/simulate)
• Satır bazlı override: birim maliyet, miktar, tedarikçi, teslim süresi, yerlilik oranı, alternatif tedarikçi seçimi
• Kategori (direkt malzeme / satın alınan parça) ve tedarikçi bazlı maliyet kırılımı
• Maliyet ağırlıklı yerlilik oranı hesaplama ve baseline'a göre değişim
• Kritik parça, tek kaynaklı parça ve uzun terminli (>60 gün) parça sayacı ile risk sınıflandırması
• Geçmiş simülasyonların listelenmesi ve tekrar görüntülenmesi

Kısıtlar / Bilinen Sınırlar

• Demo BOM (CNC İşleme Merkezi BOM) sabit örnek veridir; gerçek kullanım için BOM'un ERP/PLM'den veya CSV'den beslenmesi gerekir.
• Simülasyon sonuçları bellek içi (in-memory) depoda tutulur; kalıcı/denetlenebilir bir geçmiş için üretim veritabanına taşınmalıdır.
• TCMB servisine erişilemediğinde sabit yedek kurlar (USD 32.5, EUR 35.2) kullanılır — bu durumda sonuçlar güncel piyasa kurunu yansıtmaz.